Zadanie 8. (0–4)
Treść
Regulacja temperatur ry ciała u ssaków o obejmuje w wiele mecha anizmów, funkcjonują ących zarówno n na poziomie e behawior ralnym, jak k i fizjolog gicznym, w tym horm monalne, któ órych przykładem m może być ć zależność przedstawio ona na sche emacie. a) Uzupełn nij poniższ zy schemat t, wpisując w wykrop pkowane m miejsca nazw wy lub sym mbole literowe e odpowied dnich horm monów oraz z wpisując w szare kó ółka plus (+ +) w przyp adku działan nia stymulu ującego, a m minus (–) w w przypadku u działania a hamujące ego. b) Wymie ń inny niż ż wyżej za aprezentow wany mech anizm fizj ologiczny, który poz zwala ssakom m obniżyć te emperaturę ę ciała i pod daj, na czy m on poleg ga. c) W mro oźne dni można, np p. na przy ystanku a autobusowy ym, zaobse erwować o osoby przytup pujące i podskakuj ące. Wyk każ, że ta akie zacho owanie mo oże zapob iegać wychłod dzeniu org anizmu.
Pokaż odpowiedź
Rozwiązanie
Schemat punktowania
2 pkt – za prawidłowe wpisanie nazw / symboli wszystkich hormonów i prawidłowe uzupełnienie wszystkich znaków
1 pkt – za prawidłowe wpisanie tylko nazw / symboli wszystkich hormonów lub za prawidłowe uzupełnienie tylko wszystkich znaków
0 pkt – za nieprawidłowe podanie nazwy nawet jednego hormonu i nieprawidłowe uzupełnienie nawet jednego znaku lub brak odpowiedzi 8.b) (0–1)
Rozwiązanie
• Intensyfikacja krążenia skórnego / rozszerzenie naczyń krwionośnych skóry – zwiększenie strat ciepła przez skórę / zwiększenie wychładzania krwi.
• Intensywne pocenie się – zwiększenie strat ciepła przez parowanie.
• Zianie (u psów) – utrata ciepła przez parowanie.
• Nienastroszone pióra / włosy – zwiększenie strat ciepła poprzez zmniejszenie izolacyjnej warstwy powietrza.
• Niska aktywność mięśniowa – uwalnianie tylko niewielkich ilości ciepła.
Schemat punktowania
1 pkt – za wymienienie jednego mechanizmu fizjologicznego i wyjaśnienie jego wpływu na obniżenie temperatury
0 pkt – za niepoprawny przykład mechanizmu lub brak wyjaśnienia, lub wyjaśnienie niepełne do poprawnego przykładu, lub brak odpowiedzi 8.c) (0–1)
Rozwiązanie
• Ruch wiąże się z pracą mięśni, a ta generuje duże ilości / wydzielanie ciepła, więc przytupywanie i podskakiwanie na mrozie ogrzewa organizm.
• Osoby te pobudzają przepływ krwi i cieplejsza krew z narządów dociera do wychłodzonych miejsc, ogrzewając je (na krótki czas).
Schemat punktowania
1 pkt – za wyjaśnienie uwzględniające wydzielanie ciepła przez pracujące mięśnie jako źródło ciepła zapobiegającego wychłodzeniu organizmu lub odnoszące się do zwiększonego przepływu ciepłej krwi przez części ciała narażone na wychłodzenie
0 pkt – za wyjaśnienie niepoprawne, np. nieodnoszące się do generowania ciepła przez pracujące mięśnie lub przenoszenia ciepła przez krew, lub brak odpowiedzi